آییننامه ایمنی در معادن - قسمت دوم
فصل پنجم: باربری در معادن
الف) الزامات عمومی
ماده۱۰۵: تمامی مسیرهای باربری باید از لحاظ شیب و پهنا یکنواخت و تا حدامکان مستقیم و متناسب با حجم ترافیک و نوع وسایل باربری باشند و همواره در شرایط ایمن نگهداری شوند.
ماده۱۰۶: تابلوی مقررات ایمنی برای هر سیستم باربری باید در ابتدا و انتهای آن و در همه مسیرهای ارتباطی در معرض دید قرار داده شود.
ماده۱۰۷: باربری همزمان با رفت و آمد نفرات فقط در صورتی مجاز است که امکان سر خوردن وسایل باربری یا غلتیدن بار وجود نداشته باشد.
ماده۱۰۸: تمامی مسیرهای باربری باید از قطعات سنگ یا دیگر موانع تمیز نگه داشته شوند.
ماده۱۰۹: اتصال یا جدا کردن وسایل باربری باید در محل مناسب و به گونهای صورت پذیرد تا از حرکات ناخواسته آنها جلوگیری شود.
ماده۱۱۰: اقدامات احتیاطی مناسب در کلیه مسیرهای باربری برای جلوگیری از حرکت ناخواسته وسایل باربری باید به گونهای پیشبینی شود تا در موقع لزوم به شکل خودکار عمل نمایند.
ماده۱۱۱: سوار شدن کارگران روی کلیه وسایل باربری به استثنای وسایلی که برای نفربری کارگران اختصاص دارد، ممنوع است.
ماده۱۱۲: وسایل باربری از خط خارج شده نباید تا زمان توقف موتور وسیله یا طناب کشنده آنها با دست بر روی ریل قرار داده شوند.
ماده۱۱۳: در صورت نیاز به حمل و نقل بارهای سنگین و غیرمعمول از نظر وزن و ابعاد، موارد ذیل باید زیر نظر سرپرست معدن لحاظ شوند:
الف) وزن دقیق محموله مشخص شود و وسیله نقلیه مناسب و ایمن برای آن انتخاب شود.
ب) مسیر مناسب برای حمل و نقل در نظر گرفته شود و کل مسیر قبل از حمل و نقل مورد بازرسی قرار گیرد.
ج) کلیه اتصالات و زنجیرها باید برای بار سنگین محاسبه شوند تا توانایی تحمل وزن مورد نظر را داشته باشند.
ب) باربری دستی
ماده۱۱۴: باربری دستی در معادن باید بر اساس آییننامه حفاظتی حمل دستی بار مصوب شورای عالی حفاظت فنی صورت پذیرد.
ماده۱۱۵: در جابهجایی واگنها با دست یا وینچ باید روی لبه واگن چراغ روشن نصب گردد.
ماده۱۱۶: جابهجایی دستی واگنها در شیبهای بیش از نیم درجه ممنوع است.
ماده۱۱۷: در مواردی که کارگر ناچار است وسایل باربری را در فضاهای تنگ هل بدهد باید حفاظ مناسبی برای دست بر روی وسایل باربری وجود داشته باشد.
ماده۱۱۸: فواصل واگنها در باربری دستی باید به گونهای باشد تا از برخورد واگنها به باربرها جلوگیری شود.
ج) باربری ریلی
ماده۱۱۹: محل استقرار اپراتور لوکوموتیو در معادن زیرزمینی باید دارای کابین مسقف باشد.
ماده۱۲۰: حداکثر سرعت مجاز باربری با قطار در معادن زیرزمینی نباید بیش از ۱۸ کیلومتر در ساعت باشد.
ماده۱۲۱: حمل افراد باید با واگن مخصوص نفربری انجام شود.
ماده۱۲۲: بستن واگنهای حمل بار به واگنهای نفربر ممنوع است.
ماده۱۲۳: حمل مواد منفجره و مواد آتشزا در واگنهای نفربر ممنوع است.
ماده۱۲۴: مکانیزم اتصال واگنها به یکدیگر باید از نوعی باشد که برای بستن یا باز کردن آنها کارگر مجبور به قرار گرفتن بین دو واگن نباشد.
ماده۱۲۵: هر لوکوموتیو باید دارای چراغ جلو با قابلیت روشنایی مؤثر تا فاصله ۳۰ متر باشد. همچنین در پشت آخرین واگن هر قطار باید چراغ خطر قرمز رنگ یا وسایل هشداردهنده نصب شود به گونهای که حداقل از فاصله ۳۰ متری دیده شود. چراغهای قطار در زمان حرکت باید روشن باشند.
ماده۱۲۶: واگنها باید به شکل دورهای تحت سرویس و روغن کاری و تعمیر قرار گیرند. کارهای انجام شده باید با ذکر شماره واگن، تاریخ تعمیر و سرویس و نام خانوادگی شخصی که مجری آن بوده است در دفتر مخصوص ثبت گردد.
ماده۱۲۷: اتصال و یا جدا نمودن واگنها و کنترل اتصالات بین آنها در زمان حرکت قطار ممنوع میباشد.
ماده۱۲۸: سوار شدن کمک راننده لوکوموتیو فقط روی صندلی مخصوص وی که به طور موقت به لبه آخرین واگن قطار نصب میگردد مجاز است.
ماده۱۲۹: به منظور بلند کردن و روی ریل قرار دادن واگنها و لوکوموتیوهایی که از روی ریل منحرف و یا خارج شدهاند لازم است که روی هر لوکوموتیو و همچنین جنب دهانه تونل، جک مخصوص این کار وجود داشته باشد.
ماده۱۳۰: در موارد ذیل استفاده از واگنها ممنوع است:
الف) در صورت عدم روغنکاری، سالم نبودن محور چرخها و یا وجود شکستگی در چرخها.
ب) در صورت سالم نبودن زنجیر و قلاب و دیگر اجزایی که مربوط به اتصال واگنها میباشند.
ج) در صورت ناقص بودن سپرهای طرفین واگن و یا ترمز (در واگنهای ترمزدار).
د) در صورت وجود نقص در سیستم تخلیه واگنها.
ماده۱۳۱: مراکز بارگیری در تونلها باید طوری طراحی شوند که جای کافی برای عبور و مرور افراد باقی بماند و شروع حرکت قطار و یا واگن باید توسط علائم هشداردهنده شنیداری و دیداری اعلام گردد.
ماده۱۳۲: دریچه خروجی بونکرها به جز هنگام بارگیری باید بسته باشد.
ماده۱۳۳: ورودی محلهای واگن برگردان باید توسط مانع ایمن شود تا از ورود دیگر قطارها به محل و خطر برخورد با آن جلوگیری شود.
ماده۱۳۴: در تونلهای معادن گازدار که از نظر گاز خیزی جزء طبقه ۳ یا بالاتر از آن میباشند باید فقط از لوکوموتیوهای مجاز برای معادن گازدار استفاده شوند.
ماده۱۳۵: قطار نباید از نقطه ترمز تا توقف کامل بیش از ۴۰ متر را طی نماید.
ماده۱۳۶: لوکوموتیو در هنگام حرکت باید در ابتدای قطار واگنها قرار گیرد. قرار گرفتن لوکوموتیو در انتهای قطار واگنها فقط در مواقع مانور و جابجا کردن واگنها در سر دو راهیها و هنگام تخلیه بار مجاز است.
ماده۱۳۷: استفاده از لوکوموتیو در موارد ذیل ممنوع است:
الف) نقص در سپرهای جلو و عقب و یا عدم وجود آنها.
ب) ناقص بودن زنجیر و قلاب و یا سایر وسایل اتصال.
ج) عیب در ترمزها.
د) نقص در سیستم اطفای حریق.
ه) خرابی و یا عدم نور کافی چراغ لوکوموتیو.
و) خرابی دستگاه علایم هشداردهنده شنیداری و دیداری.
ز) مشاهده نقص در وسایل ضد انفجار لوکوموتیو (در تونلهای خطرناک از نظر وجود گاز).
ح) عدم وجود جک همراه لوکوموتیو.
ط) سایر موارد بنا به تشخیص مسئول ایمنی یا مسئول فنی معدن.
ماده۱۳۸: پایین پریدن از قطار و واگذاری رانندگی لوکوموتیو در حال حرکت به دیگری ممنوع است.
ماده۱۳۹: قبل از آن که واگن خارج شده از خط را بلند کرده و روی خط قرار دهند باید اقدامات ایمنی برای جلوگیری از حرکات ناخواسته لحاظ شود.
ماده۱۴۰: سیستم اضطراری توقف قطارهای نفربر باید دارای ترمزهای خراب ـ ایمن که در شرایط خراب نیز قادر به توقف کامل قطار است، باشد.
ماده۱۴۱: فاصله دو واگن در هنگام عبور از کنار هم نباید از ۲۰ سانتیمتر کمتر باشد.
ماده۱۴۲: ارتفاع بارگیری واگن باید برای پیشگیری از سر ریز شدن، متناسب با ظرفیت آن باشد.
ماده۱۴۳: همه واگنهای صندوقه گردان باید مجهز به قفل باشند تا از تخلیه اتفاقی صندوقه آنها جلوگیری شود.
ماده۱۴۴: برای جلوگیری از واژگون شدن واگن در زمان تخلیه باید از زنجیر ایمنی که به شاسی واگن متصل میشود، استفاده کرد.
ماده۱۴۵: کنترل اتصالات واگنها در زمان حرکت قطار مجاز نیست.
ماده۱۴۶: سر ریلها در محل اتصال دو ریل به یکدیگر باید در یک سطح باشند و ریل خارجی در قوسها باید بالاتر از ریل داخلی قرار گیرد. ریلها باید هر ماهه توسط مسئول ایمنی معدن یا نماینده وی بازرسی شوند و در صورت وجود فرسایش مؤثر در کلاهک یا مشاهده ترکهای طولی یا عرضی در تیغه ریل، نسبت به تعویض کامل آنها اقدام شود.
د) لوکوموتیو باطریدار در معادن زیرزمینی
ماده۱۴۷: باطریها در معادن زیرزمینی باید فقط در ایستگاههای ویژه با مشخصات ذیل شارژ یا تعویض شوند:
الف) از مواد غیرقابل اشتعال ساخته شود.
ب) مجهز به وسایل مناسب و کافی برای اطفای حریق باشد.
ج) هوای عبور کرده از روی باطری مستقیماً باید در یک راه هوایی تخلیه شود و برای تهویه جبهه کار از آن استفاده نشود.
د) دهانههای راه هوایی در نزدیکی سقف جای داده شوند.
هـ) به گونهای باشد که خطر سر ریز شدن آب باطری یا الکترولیت وجود نداشته باشد.
و) تجهیزات و لوازم الکتریکی ایستگاه شارژ باید ضد جرقه باشند.
ماده۱۴۸: آب باطری یا الکترولیت ریخته شده در ایستگاه شارژ باید بلافاصله پاک شود.
ماده۱۴۹: در جعبه باطریهای لوکوموتیو و همچنین دریچههای آن باید در هنگام شارژ باز باشند. بستن در جعبه پس از اتمام تصاعد خروج کامل گاز از دریچهها مجاز است.
تبصره: در هر حال بستن در جعبه زودتر از یک ساعت پس از اتمام شارژ ممنوع است.
ماده۱۵۰: قبل از خارج نمودن باطری از اطاق شارژ باید ایزوله کردن و عایقبندی بین المنتها و بدنه جعبه باطری مورد کنترل قرار گیرد.
ماده۱۵۱: شارژ نمودن باطریهای معیوب و یا کثیف ممنوع است.
هـ) باربری با لوکوموتیوهای الکتریکی در معادن زیرزمینی
ماده۱۵۲: درصد گاز قابلانفجار در هوای تمامی مسیرهایی که در آنها از لوکوموتیوهای الکتریکی استفاده میشود باید کمتر از حد مجاز باشد.
ماده۱۵۳: در تونلهایی که به علت وجود گاز یا گرد زغال سنگ خطرناک میباشند، تعمیرات مربوط به وسایل برقی لوکوموتیو ممنوع است.
ماده۱۵۴: سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی باید دارای کلیدهای قطع جریان در فواصل حداکثر ۵۰۰ متر و در ابتدای همه خطوط منشعب باشند.
ماده۱۵۵: سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی باید دارای تجهیزات حفاظتی در برابر عبور جریان اضافه باشند.
ماده۱۵۶: سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی در معادن زیرزمینی زغال سنگ باید فقط در مسیر هوای تازه شبکه تهویه نصب شوند.
ماده۱۵۷: سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی و سیمهای لخت مخابراتی در موارد عبور از میان درهای تهویه یا در محل تقاطع با دیگر سیمها یا کابلهای حاوی برق باید به شکل مناسبی عایقبندی شوند.
ماده۱۵۸: سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی با کمتر از ۲ متر ارتفاع از کف باید در موارد ذیل به شکل مؤثر حفاظگذاری شوند:
الف) در همه نقاطی که ممکن است محل کار واقع شده یا کارگران به طور منظم از زیر سیمهای برق عبور نمایند.
ب) در هر دو طرف درهای تهویه.
ج) در ایستگاههایی که افراد از قطارهای ویژه حمل نفرات پیاده یا سوار میشوند.
د) حفاظگذاری موقت در مناطقی که افراد در نزدیکی لوکوموتیو الکتریکی یا سیمهای تغذیه لوکوموتیو الکتریکی کار میکنند.
ماده۱۵۹: علایم نوری واضح در مناطق تعویض خط، تقاطعها و مسیرها در زمان برقدار بودن سیم لوکوموتیو الکتریکی باید مشهود باشد.
ماده۱۶۰: جریان برق لوکوموتیوهای الکتریکی قطارهای نفربری در زمان سوار و پیاده شدن اشخاص باید قطع باشد و یک علامت نوری ویژه نشان دهد که سیم برق تغذیه لوکوموتیو الکتریکی بیبرق است.
ماده۱۶۱: سیم یا سیمهای تغذیه لوکوموتیوهای برقی باید به طریقی نصب شوند که احتمال قطع شدن، برق گرفتگی یا بروز حریق وجود نداشته باشد.
ماده۱۶۲: سیم یا سیمهای تغذیه لوکوموتیوهای برقی باید در ارتفاع حداقل ۵/۲ متر از کف نصب شوند در غیر این صورت، جریان برق در هنگام عبور و مرور اشخاص باید قطع شود.
ماده۱۶۳: اطاقک راننده در لوکوموتیوهای الکتریکی که از سیم لخت برق میگیرد باید مسقف بوده و تجهیزات انتقال جریان باید به طور کامل عایقبندی شده باشد تا احتمال برق گرفتگی راننده وجود نداشته باشد.
ماده۱۶۴: تمام قسمتهای لوکوموتیو که جریان برق از آن عبور میکند باید به وسیله پوشش مناسبی عایق شوند.
ماده۱۶۵: جریان برق باید قبل از انجام هرگونه تعمیر در شبکه انتقال برق به لوکوموتیو یا تعمیر قسمتهای الکتریکی یا مکانیکی لوکوموتیو قطع شود.
و) باربری با لوکوموتیوهای دیزلی و سایر وسایل نقلیه دیزلی در معادن زیرزمینی
ماده۱۶۶: میزان منوکسیدکربن در گازهای خروجی از اگزوز لوکوموتیو دیزلی باید کمتر از ۰۵/۰ درصد باشد.
ماده۱۶۷: استفاده از لوکوموتیو دیزلی در تونلهای پیشروی که تهویه آنها با بادبزنهای موضعی انجام میگیرد به شرطی مجاز است که مقدار گاز زغال در جریان هوای خروجی از تونل کمتر از ۵/۰ درصد باشد.
ماده۱۶۸: دمای گازهای خروجی از اگزوز لوکوموتیو دیزلی نباید بیشتر از ۷۰ درجه سانتیگراد باشد و هیچ شعله و جرقهای نباید از وسیله نقلیه خارج شود.
ماده۱۶۹: توقفگاه، محل سوختگیری و تعویض روغن لوکوموتیوهای دیزلی باید دارای ویژگیهای ذیل باشد:
الف) با جریان کافی هوا تهویه شود.
ب) از مواد غیر قابل اشتعال ساخته شده باشد.
ج) کف محل باید از لایهای از بتن با سطح غیرمتخلخل، با شیب مناسب و کانال هایی برای انتقال سیال ریخته شده پوشیده شود.
د) دارای وسایل مناسب و کافی برای اطفاء حریق باشد.
ماده۱۷۰: سوختگیری یا تعویض روغن وسایل نقلیه دیزلی فقط باید در ایستگاههای ویژه انجام شود.
ماده۱۷۱: الیاف تنظیف مواد روغنی برای پیشگیری از حریق باید در ظروف غیرقابل اشتعال جمعآوری شده و در اسرع وقت به سطح زمین منتقل شوند.
ماده۱۷۲: مقدار روغن انبار شده و مواد سریع الاشتعال در داخل معادن زیرزمینی نباید بیش از میزان مصرف برای ۲۴ ساعت آینده باشد و مخازن تخلیه شده روغن باید در اسرع وقت به بیرون از معدن برده شوند.
ز) باربری در مسیر شیبدار با وینچ
ماده۱۷۳: عبور و مرور افراد در زمان باربری با وینچ از مسیر شیبدار وینچ ممنوع است.
ماده۱۷۴: سرعت باربری با وینچ نباید از ۵ متر بر ثانیه بیشتر باشد.
ماده۱۷۵: زنجیرهای اتصال واگنها به استثنای واگن اول باید مقاومتی معادل حداقل ۶ برابر وزن واگن پر را دارا باشند. میزان مقاومت زنجیر اتصال واگن اول باید حداقل ۱۰ برابر وزن واگن پر باشد.
ماده۱۷۶: بازدید از سیم بکسل وینچ باید هر ماه توسط مسئول ایمنی با اندازه گیری قطر سیم بکسل در محلهای فرسوده انجام شود و در صورت تخریب حداکثر ۵ درصد از بافت سیم بکسل باید نسبت به تعویض آن اقدام نمود.
ماده۱۷۷: حداقل ۳ دور اضافه از سیم بکسل باید روی قرقره وینچ باقی بماند.
ماده۱۷۸: ورودی محل تخلیه واگنها باید برای پیشگیری از ورود واگنهای دیگر و خطر برخورد، توسط مانع ایمنی مناسب مسدود شود.
ماده۱۷۹: قرقره وینچ باید دارای ترمزی باشد که در حال توقف بسته بماند.
ماده ۱۸۰: واگنهایی که توسط وینچ بالا کشیده میشوند باید مجهز به چنگکهایی باشند تا با گیر کردن به تراورسها در مواقع اضطراری به عنوان ترمز عمل نموده و واگن را متوقف کنند.
ماده۱۸۱: در صورت خروج واگن از خط باید پس از حصول اطمینان از قفل بودن قرقره وینچ، واگن از بالا کشیده و دوباره روی خط قرار گیرد. شروع مجدد به کار مشروط به اطمینان از عدم قرار گرفتن کارگران در منطقه خطر میباشد.
ماده۱۸۲: پذیرگاه بالایی راه مورب باید دارای نرده مناسبی باشد تا از حرکت ناخواسته واگنها به مسیر شیبدار جلوگیری شود. باز کردن نرده باید بعد از حصول اطمینان از بسته شدن واگنها به یکدیگر و سیم بکسل انجام شود.
ماده۱۸۳: بین پذیرگاهها در مسیر باربری با وینچ باید وسیله تبادل علایم موجود باشد.
ماده۱۸۴: نزدیک شدن افراد متفرقهای که در کار دستگاهها دخالتی ندارند هنگام کار دستگاههای باربری در مسیر شیبدار به محوطهای که در آنها واگنها از سیستم بکسل و یا زنجیر جدا و تخلیه میگردند، ممنوع است. به این منظور باید در محل فوقالذکر تابلوی هشداردهنده نصب نمایند.
ح) باربری در چاه (بالابرها)
ماده۱۸۵: اگر عمق چاه به اندازهای باشد که ارتباط مستقیم بین متصدیان پذیرگاههای مختلف چاه به وسیله صدای افراد به طور واضح برقرار نشود باید این ارتباط به وسیله هشدار دهنده صوتی یا وسایل مخابراتی برقرار گردد.
تبصره: در چاههایی که از وسایل حمل و نقل برای رفت و آمد کارگران استفاده میشود علاوه بر علایم ارتباطی زنگدار باید ارتباط تلفنی بین متصدیان تمام پذیرگاهها و متصدی بالابر نیز برقرار باشد.
ماده۱۸۶: کلیه قسمتهای انتقالدهنده نیرو، سیم بکسلها، نگهدارندهها و ترمزهای بالابرها باید روزانه از نظر صحت عملکرد کنترل شوند.
ماده۱۸۷: بالابرهای دائم باید دارای ویژگیهای ذیل باشند:
الف) دارای ریلهای ثابت جهت هدایت باربری در مسیر باشند.
ب) سقوط اشیاء از داخل آنها ممکن نباشد.
ج) بار در داخل آنها بیحرکت بماند.
ماده۱۸۸: بالابرهای مخصوص حمل افراد باید دارای سرپناه و پاراشوت بوده و به علاوه دستگاه محرکة آنها مجهز به تنظیمکننده سرعت باشد. پلاک نشاندهندة ظرفیت سرنشینهای این وسایل باید به طور آشکار در محل مناسبی نصب گردد.
ماده۱۸۹: بالابرهای دائمی که برای حمل افراد به کاربرده میشوند باید مجهز به سیستم نشان دهنده موقعیت اطاقک بالابر در چاه بوده و با وسایل هشداردهنده صوتی نزدیک شدن آن به پذیرگاهها اعلام گردد.
ماده۱۹۰: یک فضای مناسب (چاهک) در سیستم بالابر ویژه حمل افراد در پایین ترین محل استقرار قفس در زیر فضای آخرین پذیرگاه جهت نصب سپرها (ضربهگیرها) یا دیگر وسایل مشابه به منظور کم کردن صدمات ناشی از سقوط قفس باید حفر شود.
ماده۱۹۱: ماشین بالابر باید مجهز به عمق نمایی باشد که حین عبور وسیله حمل و نقل از طبقات مختلف معدن زنگ اخباری را به شکل خودکار به صدا درآورد.
ماده۱۹۲: نشانگر عمق باید به نحوی نصب شود که شنیدن صدای زنگ و دیدن آن توسط اشخاصی که با بالابرکار میکنند به آسانی صورت پذیرد.
ماده۱۹۳: سرعت حرکت بالابر هنگام حمل مسافر نباید از ۸ متر بر ثانیه تجاوز کند.
ماده۱۹۴: بالابر باید دارای ترمزی باشد که در صورت لزوم بتواند کابل فولادی را در شرایطی که بالابر با حداکثر ظرفیت باربری در هر یک از جهات کار میکند، متوقف کند.
ماده۱۹۵: ماشینهای بالابر باید به دو دستگاه ترمز جداگانه شامل ترمز عادی و ترمز ایمنی که هر یک به طور مستقل قادر به توقف ماشین باشد، مجهز گردند.
ماده۱۹۶: ترمزها باید به شکلی تنظیم شوند که در صورت قطع نیروی محرکه به شکل خودکار عمل کنند. همچنین انتقال نیروی محرکه ماشین با بکار افتادن ترمز ایمنی باید به طور خودکار قطع شود.
ماده۱۹۷: بالابر باید دارای مکانیزمی باشد تا در مواقعی که قفس به بالاتر از حد نهایی تعیین شده در سر چاه برسد نیروی محرکه را قطع و سیستم ترمز را فعال کند.
ماده۱۹۸: بالابرهایی که برای جابهجایی افراد استفاده میشود باید به سیستمهای خودکار مهار سرعت و از کارانداز ناشی از اضافه بار مجهز باشد.
ماده۱۹۹: در چاههایی که از چرخ چاه کلاجدار استفاده میشود هر موتور باید دارای ضامن باشد که باز کردن ترمز و آزاد کردن کلاج به طور همزمان امکان نداشته باشد.
ماده۲۰۰: یک نشانگر سرعت باید در محلی که به آسانی توسط اپراتور ماشین بالابر دیده شود، نصب گردد.
ماده۲۰۱: جنس کابل فلزی باید مناسب با شرایط محیط کار انتخاب شود و در مقابل خوردگی و فرسایش مقاوم باشد.
ماده۲۰۲: ضریب اطمینان کابل فلزی باید حداقل ۶ باشد. به عبارت دیگر میزان بار مفید و بار مرده و کل وسیله باربری نباید از یک ششم مقاومت کابل تجاوز کند.
ماده۲۰۳: هرگاه پس از هر آزمایش مشخص شود که تقلیل قابل ملاحظهای در مقاومت کابل حاصل شده و یا بیش از ده درصد عنصرهای مشهود آن در طول سه گام پاره شده و یا تغییر محسوسی در شکل ظاهری کابل از نظر خوردگی، سائیدگی، تقلیل قطر، شکستگی یا باز شدن پیچش آن حاصل شده باشد، آن کابل باید تعویض گردد.
ماده۲۰۴: در هر معدن که باربری از طریق چاه با وسایل بالابر انجام میگیرد، بهرهبردار موظف است، دفتری برای ثبت موارد ذیل در معدن اختصاص دهد:
الف) نام و نشانی کارخانه سازنده کابل فلزی و وسایل مربوطه.
ب) مشخصات کابل، نوع سیمهای بکار برده شده و ساختمان آن و نتیجه آزمایشهای انجام شده درباره کابل نو و محاسبه مقاومت کل کابل فلزی و همچنین نتیجه آزمایشهایی که برطبق مقررات مربوطه انجام میشود.
ج) تاریخ شروع استفاده از کابل و نوع باربری آن.
د) وزن مرده کلیه وسایلی که کابل متحمل میشود به انضمام وزن خودکابل و همچنین حداکثروزن باری که حمل میکند.
ه) تاریخ و نوع تعمیرات و تاریخ سر و ته کردن کابل.
ز) تاریخ و علت خارج کردن کابل از سرویس.
ح) مقدار عملکرد کابل در حرکت به طرف پایین و در حرکت به طرف بالا و میزان تن ـ کیلومتر باربری ماهانه.
ماده۲۰۵: ماشین بالابر و متعلقات آن باید مطابق آییننامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابهجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها مصوب شورای عالی حفاظت فنی بازرسی شوند.
ماده۲۰۶: قبل از اولین استفاده منظم کاری از هر کابل فلزی بالابر در جابهجایی نفرات، این کابل حداقل باید ۲۰ مرتبه به همراه بار هم اندازهاش به کار برده شود. کابل بالابر بعد از این آزمایش باید کنترل شود تا هیچ گونه صدمات مشهود در آن ایجاد نشده باشد.
ماده۲۰۷: سیم بکسل ماشین بالابر باید بصورت ماهانه و بعد از تمیز کردن سطح کابل فلزی با عبور با سرعتی کمتر از ۵/۰ متر بر ثانیه توسط مسئول ایمنی یا نماینده وی بازرسی شود.
ماده۲۰۸: لبه طبلکها برای جلوگیری از لغزش باید طوقه داشته باشند. (به استثنای طلبکهای مخروطی که باید مکانیزمی برای پیشگیری از لغزش کابل فولادی در آنها بکار رفته باشد) سر کابل باید به شکل مناسب و ایمن به طبلک متصل شود (به استثنای بالابر از نوع اصطکاکی) به نحـوی که حتی در زمانی که قفس بالابر در پایینترین نقطه قرار دارد، حداقل ۲ دور کابل فلزی بر روی طبلک باقی مانده باشد.
ماده۲۰۹: کیج باید دارای سقف محافظ محکم بوده و داخل آن میلهها یا دستگیرههایی برای گرفتن افراد وجود داشته باشد.
ماده۲۱۰: کیج باید به شکل ایمن در زمان حمل افراد محصور شود تا امکان سقوط اشخاص از آن به داخل چاه وجود نداشته باشد.
ماده۲۱۱: درهای کیج نباید به سمت خارج باز شوند و به شکلی باید تنظیم شوند تا در اثر ضربه یا تکانهای ناگهانی باز نشوند.
ماده۲۱۲: حداکثر ظرفیت مجاز حمل نفر و بار که در هر کیج اجازه سوار شدن را دارند باید بر اساس مشخصات فنی، توسط سرپرست معدن تعیین شود.
ماده۲۱۳: کف کیج باید تحمل فشارها و تنشهای ایجاد شده در زمان بارگیری و تخلیه در شرایط معمولی و اضطراری را داشته باشد.
ماده۲۱۴: ارتفاع کیج نفربری باید به اندازهای باشد تا اشخاص به آسانی بتوانند در آن بایستند.
ط) باربری با کامیون
ماده۲۱۵: جادههای باربری که شیب متوسط بیش از ۵ درصد دارند باید دارای راه های خروج اضطراری در پیچها باشند تا راننده در صورت عمل نکردن ترمز دامپ تراک، بتواند با هدایت ماشین به آنها، کامیون را به شکل ایمن متوقف کند.
ماده۲۱۶: تمام کامیونها در معدن باید دارای چراغ جلو و چراغ خطر در عقب باشند و بلندی صدای سیستم هشداردهنده صوتی آنها بیشتر از بلندی صدای معمول در معدن باشد.
ماده۲۱۷: دود خروجی از اگزوز کامیونهای با موتور احتراق داخلی باید از محلی دور از محل استقرار راننده خارج شود.
ماده۲۱۸: خودروهای سواری که وارد محدوده تردد دامپ تراکها میشوند باید در روز مجهز به پرچم و در شب دارای چراغ روشن گردان باشند که در میدان دید رانندگان دامپ تراکها قرار داشته باشد.
فصل ششم: حفاری استخراجی و اکتشافی
ماده۲۱۹: در حفاریها و معادن سطحی، شیب موقت دیوارهها و شیب نهایی آنها با توجه به خصوصیات مکانیکی سنگها باید به گونهای تعیین شود که خطر ریزش و شکست نداشته باشند.
ماده۲۲۰: در دیوارههای پرشیب یا ریزشی معادن سطحی باید نسبت به ایجاد پله اطمینان با عرض مناسب اقدام شود.
ماده۲۲۱: در معادنی که از دستگاه سیم برش الماسه استفاده میشود، به منظور جلوگیری از پرتاب سگمنت (دندانههای الماسه روی سیم برش) و یا صدمات ناشی از شلاق زدن سیـم پاره شده، لازم است در مسیر سیم برش پوشش حفاظتی مناسب بکار گرفته شود.
ماده۲۲۲: نحوه استفاده از سیم برش باید به گونهای باشد که احتمال پاره شدن آن در هنگام برش وجود نداشته باشد.
ماده۲۲۳: زمین اطراف محل کار باید قبل از انجام عملیات برش با دقت تسطیح و کلیه گوشههای تیز و ناصاف که با سیم برش در تماس خواهند بود، حذف شوند. همچنین اطراف مسیر گردش سیم برش باید کاملاً از سنگ ریزه و سایر مواد معدنی پاک شود.
ماده۲۲۴: اتصال سیم برشهای مختلف و استفاده از دانههای سگمنت متفاوت از نظر اندازه و وزن ممنوع است.
ماده۲۲۵: جداکردن و واژگونی بلوک سنگ بریده شده از جبهه کار با استفاده از تیغه بولدوزر یا جام لودر و نظایر آن ممنوع است.
ماده۲۲۶: در هنگام برش، جدا کردن و جابجایی بلوکهای سنگ، استقرار ماشینآلات و افراد در پایین دست بلوک سنگ ممنوع است.
ماده۲۲۷: سنگهای استخراجی (کوپها) باید به طور منظم و روی بزرگترین سطح مقطع قرار گیرند تا از سقوط آنها جلوگیری شود.
ماده۲۲۸: در حفر ترانشه برای اکتشاف و نمونهبرداری باید تمهیدات لازم برای پیشگیری از ریزش دیواره صورت پذیرد. در ترانشهها و چاهکهایی که به عمق بیش از ۵/۱ متر هستند باید برای بالا و پایین رفتن از نردبان استفاده شود.
ماده۲۲۹: در ترانشه و چاهکهایی که خطر انباشتگی گاز وجود دارد ورود و کار افراد باید پس از تهویه و اطمینان از بیخطر بودن آن محلها انجام شود.
ماده۲۳۰: عملیات تسطیح و پاکسازی جبهه کار در هنگام کار دستگاه حفاری تنها با اجازه مسئول فنی معدن مجاز است.
ماده۲۳۱: دهانههای حفاری قائم و شیبدار که خطر سقوط افراد در آنها وجود دارد باید به نحو ایمن مسدود شوند.
ماده۲۳۲: در جبهه کارهای معادن سطحی و زیرزمینی، به ویژه پس از آتشباری، لازم است کلیه قسمتهای سست شده (لقیها) در جبهه کار و دیوارهها و سقفها با دقت لقگیری شده و یا به طور مطمئنی از ریزش آنها جلوگیری بعمل آید. ورود کارگران و شروع به کار آنان در محل باید پس از لقگیری به طور مطمئن انجام شود.
ماده۲۳۳: حفاریهای متروکه و کارگاههایی که استخراج آنها تمام شده است باید به نحوی مسدود شوند که از ورود افراد به آنها جلوگیری شود و اختلالی در تهویه معدن بوجود نیاید.
ماده۲۳۴: در مورد فضای حفاری شده در عملیات استخراج زیرزمینی باید امکان نشست سطح زمین و احتمال خطرات را در بیرون و یا درون معدن پیشبینی کرده و با تدابیری نظیر پرکردن محل استخراج و یا کنترل نشست سطح زمین و یا مانند آن از بروز خطر جلوگیری کرد.
ماده۲۳۵: شکستها و ریزشهای پلهها و دیوارهها در معادن سطحی باید به طور مستمر بررسی و کنترل شوند.
فصل هفتم: نگهداری
ماده۲۳۶: شبکههای حفاریهای زیرزمینی با توجه به پایداری سنگها و تغییر شکل آنها باید به طوردایم ازنظرکنترل جابهجایی طبقات در معدن و نگهداری سقف و دیوارهها بررسی و در صورت لزوم به وسایل نگهداری مناسب تجهیز گردند.
ماده۲۳۷: حفاریهای زیرزمینی باید منطبق بر طرح و مشخصات فنی نگهداری که به تأیید مسئول فنی رسیده است، اجرا شوند.
ماده۲۳۸: کلیه وسایل نگهداری نصبشده در معدن باید دارای مقاومت و استحکام لازم باشند.
ماده۲۳۹: درموقع نصب، تعویض و یا تعمیر وسایل نگهداری باید اقدامات احتیاطی لازم برای جلوگیری از ریزش بعمل آید.
ماده۲۴۰: در نصب وسایل نگهداری رعایت اصول کلی ذیل الزامی است:
الف) وسیله نگهداری بعد از حفاری باید بلافاصله پس از اتمام لقگیری سینه کار نصب شود.
ب) بین وسیله نگهداری و سنگهای اطراف باید تماس به خوبی برقرار شود.
ج) از نظر تغییرشکلپذیری بین سنگ و نگهداری باید هماهنگی وجود داشته باشد (وسیله نگهداری نه خیلی صلب و نه خیلی شکل پذیر باشد).
د) از تخریب ناشی از هوازدگی سنگها باید جلوگیری شود.
هـ) از باز و بسته کردن و نصب مکرر وسایل نگهداری باید اجتناب نمود.
و) سیستم نگهداری باید با مقطع حفاری و تغییر شرایط توده سنگ قابل تطبیق باشد.
ز) سنگهای اطراف وسیله نگهداری باید هر چه کمتر دستکاری شوند.
ماده۲۴۱: استفاده از سیستم نگهداری موقت به عنوان سیستم نگهداری دائم ممنوع است.
ماده۲۴۲: اتصال چوب بستها باید بطور صحیح انجام گیرد به طریقی که در محل اتصال سرلا به ستون فاصلهای وجود نداشته باشد.
ماده۲۴۳: در صورت سستی کف تونل یا کارگاه باید نسبت به نصب تکیهگاههای مناسب برای تمامی ستونها اقدام شود.
ماده۲۴۴: در صورت ریزش سقف و ایجاد حفره، ابتدا باید دراسرع وقت وسایل نگهداری موقت برای جلوگیری از ریزش بیشتر در آن محل نصب شود و سپس نسبت به نصب وسایل نگهداری دائمی اقدام گردد.
ماده۲۴۵: سرپرست هر قسمت موظف است در هر نوبت کار حداقل یک بار سقف، دیوارها، راهروها و وسایل نگهداری جبهه کار قسمت مربوطه را کاملاً بازدید و در صورت مشاهده عیب و نقص فوراً نسبت به رفع آن اقدام نماید. همچنین در پایان هر نوبت کاری قبل از حصول اطمینان از استحکام کارگاه نباید محل کار را ترک کند.
ماده۲۴۶: بازیابی وسایل نگهداری لازم است با استفاده از وسایل و تجهیزات مناسب مانند تیفور صورت پذیرد و کارگران در حین بازیابی باید در محلی مطمئن مستقر شوند. این کار باید تحت نظارت مسئول ایمنی یا مأمورین ایمنی انجام شود.
ماده۲۴۷: وسایل نگهداری چاهها و همچنین کارگاهها و حفریاتی که به طور مداوم فعال نیستند باید در فواصل زمانی که توسط مسئول ایمنی معدن تعیین میشود مورد بازدید و کنترل قرار گیرند.
ماده۲۴۸: ستونهای چوبی نگهداری باید از پوست و گره تمیز شده و استفاده از چوبهای با قطر کم، مقطع نامناسب و یا معیوب به عنوان ستون یا جزئی از آن ممنوع است.
ماده۲۴۹: بخشهای آسیبدیده سیستم نگهداری باید بلافاصله با رعایت اصول ایمنی تعویض و یا تقویت شوند.
ماده۲۵۰: برداشتن بیش از دو قاب چوبی و یا فلزی در هنگام تعویض وسایل نگهداری یا تعریض تونلها در یک زمان ممنوع است و قبل از برداشت هر قاب نگهداری باید قابهای طرفین آن به اندازه کافی تقویت شوند.
ماده۲۵۱: تعویض وسایل نگهداری در محل تقاطع حفاریها باید طبق مشخصات فنی مربوطه که به تأیید سرپرست معدن رسیده است انجام شود.
ماده۲۵۲: وسایل نگهداری باید با قیود و بستها به نگهداریهای مجاور همبند و ثابت شوند.
ماده۲۵۳: سیستم نگهداری در لایههای شیبدار باید به گونهای نصب شود که حداکثر قابلیت نگهداری را با توجه به شیب لایه یا جابهجایی احتمالی دارا باشد.
ماده۲۵۴: حداقل طول پیچ سنگ برای کنترل سقف نباید از ۱ متر کمتر باشد.
ماده۲۵۵: پیچ سنگهای مکانیکی باید حداکثر تا ۵۰ درصد نقطه تسلیم یا ظرفیت تکیهگاهشان تحت کشش قرار گیرند.
ماده۲۵۶: در نصب قابهای کشویی رعایت نکات ذیل الزامی است:
الف) قطعات در هر اتصال باید کاملاً موازی و در تماس با یکدیگر باشند.
ب) در هر اتصال حداقل ۴۰ سانتیمتر از هر قطعه روی یکدیگر قرار گیرند.
ج) وضعیت اتصالها باید مرتباً بررسی و کنترل شوند.
ماده۲۵۷: تمامی ستونهای یک قاب باید در سطح عمود بر سقف نصب شوند.
ماده۲۵۸: بین ستونها بعد از پایهگذاری باید لاردهگذاری شود. طول لاردها باید کمی بیـش از فاصله دو چـوب بست باشد و پشـت لاردهها بایـد با سنگ لاشه پر شوند.
ماده۲۵۹: نگهداریهای قدرتی باید در اسرع وقت بعد از ایجاد یک برش در ضخامت ماده معدنی پیشروی کنند به نحوی که فضای استخراج شده، حداقل زمان بدون نگهداری باقی بماند.
ماده۲۶۰: سیستم کاری در روش جبهه کار طولانی مکانیزه باید به گونهای باشد که احتمال درگیری افراد با ماشینآلات وجود نداشته باشد.
فصل هشتم: مواد منفجره و آتشباری
الف) الزامات عمومی
ماده۲۶۱: آتشبار باید دوره آموزشی لازم را گذرانده و صلاحیت وی توسط سازمانهای ذیصلاح تأیید شود.
ماده۲۶۲: هر آتشبار باید دفتر مخصوصی جهت ثبت مقدار مواد منفجره دریافتی و مصرفی داشته باشد. پس از اتمام هر دفتر، آتشبار باید آن را به سرپرست معدن تحویل داده و حداقل تا ششماه نگهداری شود.
ماده۲۶۳: بکار بردن باروت در معادن زیرزمینی ممنوع است.
ماده۲۶۴: قراردادن ماده منفجره در مجاورت برف، یخ و آتش ممنوع است.
ماده۲۶۵: بکار بردن مواد منفجره یخ زده یا فاسد ممنوع است.
ماده۲۶۶: بکـار بردن فـتیلهای که حتی یـک بار رطوبت به آن نفوذ کرده و یا تحت تأثیر حرارت و برودت قرار گرفته و یا به نحو دیگری مشخصات فنی خود را از دست داده باشد، ممنوع است.
ماده۲۶۷: پیدا شدن یا مفقود شدن مواد منفجره و دستگاه آتشکن در داخل یا خارج معدن باید فوراً به سرپرست معدن گزارش شود.
ماده۲۶۸: آتشباری فقط با خرجگذاری در چال مجاز بوده و استفاده از مواد منفجره در خارج از چال ممنوع است.
ماده۲۶۹: قبل از استفاده از هر صندوق به منظور اطمینان از سالم بودن فتیله و همچنین آگاهی از سرعت اشتعال آن باید از آن نمونه برداری و آزمایش شود.
ماده۲۷۰: امحاء مواد منفجره فاسد باید منحصراً توسط مسئولین ذیربط و با رعایت اصول ایمنی مربوط به مخاطرات و آلودگی ناشی از عملیات امحاء انجام شود.
ماده۲۷۱: کلیه مواد منفجره در معادن باید بر اساس تاریخ و مطابق دستورالعمل کارخانه سازنده، نگهداری و مصرف شوند.
ب) انبار مواد منفجره
ماده۲۷۲: جایگاه موقت فتیله و چاشنی باید مجزا از جایگاه موقت سایر مواد منفجره بوده و فاصلة بین آنها کمتر از ۱۵ متر نباشد. این جایگاه نباید در جاهای سرد و مرطوب، پر رفت و آمد و در معرض بروز آتشسوزی و انفجار باشد. در و قفل و بست این جایگاهها باید کاملاً محکم بوده و بر روی در ورودی تابلوی اخباری با عبارت «مواد منفجره» با خط خوانا نصب شود.
ماده۲۷۳: آن مقدار از مواد منفجره پیشبینی شده برای مصرف روزانه که به مصرف نرسیده است یا مواد منفجرهای که به علت نقص در عملیات انفجاری باقی مانده است باید فقط در جایگاه موقت نگهداری شود.
ماده۲۷۴: آتشبار نباید با همراه داشتن مواد منفجره به جایگاه موقت چاشنی و همچنین با همراه داشتن چاشنی به جایگاه موقت مواد منفجره وارد شود.
ماده۲۷۵: داخل انبار مواد منفجره و همچنین محوطه اطراف آن تا فاصله ۵۰ متری باید از وجود کلیه مواد سریعالاحتراق مانند مواد نفتی، تکههای پارچه، کاغذ، خار، بته و نظایر آن پاکیزه نگهداری شود.
ماده۲۷۶: مقدار مواد منفجره ورودی و خروجی از انبار باید با ذکر دقیق زمان در دفتر مخصوص ثبت شود.
ماده۲۷۷: در انبار مواد منفجره باید نکات ذیل رعایت شود:
الف) صندوق حاوی مواد منفجره طوری قرار داده شود که فشنگها به صورت قائم قرار نگیرد.
ب) صندوق مواد منفجره و چاشنی در داخل انبار باز نشود.
ج) صندوق مواد منفجره و چاشنی باید به آرامی جابجا گردد و از پرتاب کردن و یا لغزاندن آن خودداری شود.
د) با کفش میخ دار نباید وارد انبار مواد منفجره و چاشنی شد.
هـ) صندوقهای محتوی مواد منفجره و چاشنی باید طوری روی هم چیده شوند که ارتفاع آنها از ۲ متر یا ۵ صندوق در هر ردیف بیشتر نبوده و بین هر دو ردیف فضای کافی برای تهویه مناسب وجود داشته باشد. ضمناً حداقل فـاصله ردیف صندوقها با دیوار نباید از ۳۰ سانتیمتر کمتر باشد. همچنین صندوقهای زیرین باید روی الوارهای مناسب چیده شوند.
و) انبار باید مطابق آییننامه پیشگیری و مبارزه با آتشسوزی در کارگاهها مصوب شورای عا لی حفاظت فنی به وسایل پیشگیری از آتشسوزی مناسب مجهز شود.
ماده۲۷۸: در انبار مواد منفجره باید به طرف بیرون باز شود.
ماده۲۷۹: نشت کارتنهای دینامیت باید با آب داغ تمیز شود.
ماده۲۸۰: راهروهای انبار مواد منفجره باید با علایم اخباری شبرنگ مشخص شود.
ماده۲۸۱: حمل و استفاده از کبریت، فندک و هرگونه وسایل ایجادکننده شعله و همچنین وسایل الکترونیکی و برقی در انبار مواد منفجره ممنوع است.
ماده۲۸۲: در انـبارهای مواد منفجره فقط باید از چراغ ایمنی برای روشنایی استفاده گردد و از بکار بردن هر نوع چراغ دیگر و سیم کشی برق خودداری شود.
ماده۲۸۳: نصب دماسنج که حداقل و حداکثر درجه حرارت را در داخل انبار نشان دهد، برای کنترل درجه حرارت ضروری میباشد.
ماده۲۸۴: درجه حرارت انبار مواد منفجره باید بین ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد باشد.
ماده۲۸۵: انباردار مواد منفجره باید دارای صلاحیت کافی بوده و صلاحیت وی به تأیید سازمانهای ذیصلاح رسیده باشد.
ماده۲۸۶: ورود اشخاص غیرمجاز به انبار ممنوع است.
ماده۲۸۷: آتشبار باید مواد منفجره و چاشنی پیشبینی شده مصرف روزانه را با تسلیم رسید فقط در مقابل در انبار دریافت نماید. ورود وی و سایر افراد به استثناء متصدی انبار به انبارهای مواد منفجره ممنوع است.
ماده۲۸۸: باز کردن صندوق محتوی مواد منفجره باید حداقل در فاصله ۵۰ متری از انبار و با وسایل مخصوص انجام شود.
ماده۲۸۹: مواد منـفجره باید بعد از اتمام عملیات چالزنی برای خرجگذاری به سر چالهای حفاری شده آورده شوند.
ماده۲۹۰: حداقل محل چال زدن تا محل قرار گرفتن مواد منفجره نباید کمتر از ۱۰۰ متر باشد.