شماره85123           مورخ          6/9/1390 

   دستورالعمل اجرايي آيين‌نامه آموزش ايمني كارفرمايان، كارگران و كارآموزان

 اين دستورالعمل به استناد ماده 9 آيين‌نامه آموزش ايمني کارفرمايان، کارگران و کارآموزان مصوب مورخ 3/12/1388شوراي عالي حفاظت فني که درتاريخ 5/3/1389 به امضاي وزير محترم کار و امور اجتماعي رسيده، تهيه گرديده است.

 1ـ واژه­هاي کليدي

1ـ1ـ دوره­هاي آموزشي ايمني: مجموعه فرايند آموزش که داراي هدف، محتوي، برنامه و ارزشيابي است و باهدف ارتقاي سطح آگاهي و دانش ايمني براي مخاطبين برگزار مي­گردد و مي­تواند در يک مکان خاص و يا بصورت مجازي و غيرحضوري اجرا شود.

 2ـ1ـ مرکز تحقيقات ستاد: مرکز تحقيقات و تعليمات حفاظت فني و بهداشت کار وزارت کار و امور اجتماعي مستقر در تهران

3ـ1ـ مراکز تابعه: مراکز تحقيقات و تعليمات حفاظت فني و بهداشت کار مستقر در استان­هاي کرمان، آذربايجان شرقي، خوزستان و خراسان رضوي و ساير مراکزي که از اين پس راه­اندازي مي­گردند.

 4ـ1ـ محتواي دوره­هاي آموزش ايمني: محتواي آموزش مطابق استاندارد مرکز تحقيقات و تعليمات حفاظت فني و بهداشت کار تعيين مي­شود و اين محتوا مشتمل بر سرفصل مباحث قابل ارايه در برنامه­هاي آموزشي است که منطبق با نوع دوره و سطوح شرکت کنندگان تدوين مي­گردد.

5 ـ1ـ مدت زمان دوره­ها: براساس نوع دوره و مطابق با شرايط شرکت­کننده­ها  تعيين مي­شود.

 6 ـ1ـ گواهينامه: به شرکت­کنندگان پس از طي دوره و در صورت کسب قبولي توسط مراجع ذيصلاح گواهينامه تعلق خواهد گرفت.

7ـ1ـ مجوز صلاحيت: مؤسسات، اشخاص حقيقي، حقوقي و همچنين مشاورين حفاظت فني و خدمات ايمني که از مرکز تحقيقات ستادي وزارت كار و امور و مراجع صلاحيت دار مجوز فعاليت در زمينه آموزش ايمني را کسب نموده­اند، مي­توانند با رعايت محتوي و سرفصل دوره­هاي آموزش و شرايط برگزاري، اين دوره­ها را در محل مناسب اختصاصي يا در محل كارگاه و يا بصورت مجازي برگزار کنند و در پايان دوره گواهينامه صادر نمايند.

 8 ـ1ـ مرجع صلاحيت­دار رسيدگي به شکايات و تخلفات: اين مرجع به موجب كميته‌اي خواهد بود که در مرکز تحقيقات ستادي مستقر بوده و اعضاي آن شامل: رييس مرکز تحقيقات ستادي، مدير کل بازرسي کار، يک نفر بازرس کار استان (به انتخاب مديرکل بازرسي کار) يک نفر کارشناس آموزش مركز تحقيقات ستادي، يک نفر نماينده اداره کل حراست و يک نفر مشاور حفاظت فني و خدمات ايمني (بدون حق رأي) مي‌باشد. مسئوليت اين کميته با رئيس مرکز تحقيقات مي­باشد و در صورت تخلف توسط مجريان در آيين­نامه آموزش کارفرمايان، کارگران و کارآموزان و اين دستورالعمل، کميته مذکور موضوع را رسيدگي مي‌نمايد.

تبصره: اختيارات کميته مذکور قابل واگذاري به کميته‌هاي استاني مي‌باشد که ترکيب آن شامل: مسئول مركز تحقيقات در استان، رئيس اداره بازرسي کار، يک نفر بازرس کار استان (به انتخاب مديرکل استان) يک نفر کارشناس آموزش مرکز تحقيقات در استان، رئيس حراست اداره کل استان و يک نفر مشاور حفاظت فني و خدمات ايمني (بدون حق رأي) مي‌باشد و درصورت عدم وجود مرکز تحقيقات در استان به جاي مسئول مرکز تحقيقات و کارشناس آموزش به ترتيب مديرکل استان و نماينده آموزشي ادارات کل استان‌ها جايگزين آن‌ها خواهند شد. 

 9ـ1ـ مجري دوره آموزشي: علاوه بر مرکز تحقيقات ستادي و مراکز تابعه، مؤسسات و کليه اشخاص حقيقي و حقوقي که مجوز برگزاري اين دوره­ها را اخذ نموده­اند نيز به عنوان مجري دوره حق برگزاري دوره­هاي آموزشي فوق را خواهند داشت.

 2ـ فراگيران

به استناد ماده 85 قانون جمهوري اسلامي ايران کليه کارفرمايان. کارگران و کارآموزان (کارورزان) مشمول قانون کار موظف به گذراندن دوره‌هاي آموزش ايمني متناسب با شغل. در بدو استخدام و حين خدمت مي‌باشند.

 3ـ ساختار دوره ها

     1ـ3ـ دوره‌هاي آموزش ايمني مقدماتي: شامل دوره­هايي است که در آن خطرات محيط کار و اصول اوليه ايمني کار براي ايجاد و ارتقاء سطح آگاهي فرهنگ ايمني، آموزش داده مي­شود.

2ـ3ـ دوره­هاي آموزش تخصـصي ايمني: شامل دوره­هايي است که در آن آموزش تخصصي با توجه به ويژگي­هاي شغل در جهت افزايش آگاهي­هاي تخصصي در مورد شغل مشخص به فراگيران ارايه مي‌شود تا موجب افزايش سطح دانش آنها نسبت به خطرات و حوادث احتمالي در آن رشته و پيشگيري از حوادث احتمالي در هنگام کار گردد.

 4ـ روش­هاي انجام آموزش

 1ـ4ـ آموزش حضوري: به روشي گفته مي­شود که در آن آموزش به صورت حضوري و با شرکت علاقمندان در کلاس و براساس استانداردهاي تعريف شده از سوي مرجع ذيصلاح با محتوا و سرفصل دروس مشخص تدريس انجام شده و در پايان دوره آزمون مربوط برگزار مي­شود. آمـوزش حضوري مي­تواند بصورت حضور دركلاس و يا در محل كارگاه باشد.

 2ـ4ـ آموزش مجازي، (LearningـE ): به روشي از آموزش اطلاق مي­شود که در آن اطلاعات مربوط به صورت غيرحضوري و از طريق مکتوب يا به صورت الکترونيکي(CD و مولتي مديا) و اينترنت در اختـيار علاقمندان قرار مي­گـيرد و پس از پاسـخ به سوالات يا انجام تکاليف خواسته شده به صورت کتبي و الکترونيک يا از طريق اينترنت در سايت مورد نظر قرار داده مي­شود و سنجش صورت مي‌گيرد.

 3ـ4ـ آموزش ترکيبي: آموزش مجازي قابل ترکيب با آموزش حضوري مي­باشد که به آن دوره­هاي ترکيبي گفته مي­شود در اين دوره سنجش آزمون و ارزيابي به صورت حضوري انجام مي­شود.

 5 ـ زمان آموزش

 1ـ 5 ـ آموزش کوتاه مدت: آموزش­هايي که مدت آن 8 ساعت يا کمتر باشد.

 2ـ 5 ـ آموزش ميان مدت: به آموزشي گفته مي­شود که مدت آن بيشتر از 8 ساعت باشد.

 6 ـ نوع آموزش

1ـ6 ـ بدو استخدام: براي هر فراگير در زمان قبل از شروع به کار و پيش از ورود به محل کارگاه اين آموزش­ها ارايه مي‌گردد و از طريق آن با خطرات عمومي و تخصصي مربوطه به شغل خود و کارگاه آشنا مي­شود. حداقل دوره آموزش بدو استخدام 3 ساعت مي باشد.

2ـ6 ـ ضمن خدمت و بازآموزي: هر فراگير بايستي آموزش ضمن خدمت و بازآموزي در زمينه ايمني که توسط مرجع ذيصلاح و ادارات کار و امور اجتماعي استان‌ها و حسب شرايط از طرف کارفرما تعيين و نحوه استمرار آن مشخص مي­گردد را طي نمايد. بديهي است در صورتي که ماهيت شغل يا محل کار فراگيرتغيير کند آموزش­هاي مرتبط با نوع کار جديد بايد طي شود و گواهي مربوط به آن اخذ گردد.

 3ـ6 ـ آموزش­هاي ويژه: در صورتي که تغييري در شرايط و فرايند کار ايجاد شود، آموزش ايمني ويژه آن عمليات بايد بلافاصله طي شود و اطلاعات ايمني مربوط به آن در اختيار فراگير قرار داده شود.

 7ـ محل آموزش

 1ـ7ـ مراکز تحقيقاتي و ادارات کار و امور اجتماعي استان‌ها: از فضاي آموزشيمرکز تحقيقات ستادي و مراکز تابعه و همچنين ادارات کار و امور اجتماعي استان‌ها و با هماهنگي از سـاير مکان­هاي آموزشي که امـکانات برگزاري کلاسهاي آموزشي در آن وجود داشته باشد براي برگزاري دوره­هاي آموزش ايمـني عمومي و تخصـصي استفاده خواهد شد.

 2ـ7ـ محل کارگاه­: بنا به درخواست واحد­هاي متقاضي برگزاري دوره­هاي آموزشي در واحد و با استفاده از فضا و امکانات آن کارگاه امکان­پذير مي­باشد. در اين صورت تهيه کليه امکانات مربوطه کمک آموزشي از قبيل رايانه، ويديو پروژکتور و وايت برد به عهده متقاضي مي­باشد.

8 ـ گواهينامه­هاي آموزشي

 1ـ 8 ـ در پايان دوره‌­هاي آموزشي و پس از آزمون در صورت احراز شرايط و موفقيت در کسب حداقل نمره تعيين شده (10 از 20) گواهينامه طي دوره به شرکت­کنندگان اعطا مي­گردد. اين گواهينامه­ها مشتمل بر مشخصات زير است و ممهور به مهر مرجع صلاحيت­دار خواهد بود: نام و نام خانوادگي شرکت­کننده ـ کد ملي ـ کد پستي ـ نوع دوره آموزشي ـ نام دوره آموزشي ـ زمان و ساعت دوره آموزشي ـ کد اختصاصي دوره ـ رتبه کسب شده و نام و مشخصات برگزارکننده دوره

 تبصره ـ اتخاذ تدابير لازم در جهت ارتقاي ضريب ايمني گواهينامه صادره از سوي مراجع صادر­کننده گواهينامه ضروري است.

2ـ 8 ـ براي دوره­هاي آموزشي بالاتر از 8 ساعت و صدور گواهينامه مي­بايست کد دوره اختصاصي از مرکز تحقيقات ستادي اخذ گرديده و توسط مراجع ذيصلاح اجرا گردد.

 9ـ مجريان دوره­هاي آموزشي

 1ـ 9ـ مرکز تحقيقات ستادي و مراکز تابعه: مرکز تحقيقات ستادي و مراکز تابعه با تاييد مرکز تحقيقات ستاد، اقدام به اجراي دوره­هاي آموزشي با سرفصل استاندارد مورد تأييد مي­نمايند.

2ـ 9ـ مشاوران حفاظت فني و خدمات ايمني: به استناد ماده3 آيين­نامه مشاوران حفاظت فني و خدمات ايمني داراي مجوز فعاليت آموزش از مرکز تحقيقات و تعليمات حفاظت فني و بهداشت کار مي­باشند با رعايت محتواي دوره­ها و سرفصل­هاي عنوان شده در دوره­هاي عمومي و تخصصي و با هماهنگي با مرکز تحقيقات ستادي و اخذ کد دوره مورد نظر مجاز به اجراي دوره­هاي آموزش ايمني فوق­الذکر خواهند بود.

3ـ 9ـ بازرسان کار سراسر کشور: به استناد بند ج ماده 96 قانون کار جمهوري اسلامي ايران بازرسان کار سراسر کشور مي­توانند به امر آموزش ايمني کار با هماهنگي مرکز تحقيقات و ادارات کار و امور اجتماعي استان­ها اقدام نمايند.

 4ـ 9ـ ساير مؤسسات و سازمانهايي كه صلاحيت برگزاري دوره‌هاي آموزش ايمني كار را از مرجع ذيصلاح اخذ نموده‌اند مي‌توانند مجري برگزاري دوره‌ها در حدود اختيارات و وظايف تعيين شده باشند.

10ـ هزينه برگزاري دوره‌هاي آموزشي

 1ـ10ـ هزينه هر دوره آموزش که توسط مرکز تحقيقات ستاد و مراکز تابعه برگزار مي­شود، براساس مجموعه قوانين مالي و محاسباتي و تعرفه مصوب دولت و شوراي اقتصاد مي­باشد و مجري هزينه فوق را به شرکت متقاضي و افراد شرکت­کننده اعلام نموده و پس از پرداخت هزينه دوره توسط کارفرما و ارايه رسيد بانکي و رسيد مربوطه به مجري دوره، برگزاري آموزش امکان­پذير خواهد بود.

2ـ 10ـ به جهت ايجاد فضاي رقابتي در مورد مشاوران حفاظت فني و خدمات ايمني و ساير مؤسسات ذيصلاح، اين هزينه به صورت دوسالانه توسط انجمن صنفي مربوطه پيشنهاد و با نظارت و هماهنگي مرکز تحقيقات ستادي، تعيين و ابلاغ مي­گردد.

11ـ نظارت بر حسن اجراي کار

1ـ11ـ نظارت بر حسن اجراي کار در استان­ها با ادارات کل کار و امور اجتماعي مي‌باشد.

 2ـ11ـ نظارت عاليه با مرکز تحقيقاتي ستادي خواهد بود که نظارت و ارزشيابي نهايي مجريان دوره و نحوه نظارت استان­ها و ادارات کل کار و امور اجتماعي به کار مجريان دوره­ها در استان­ها در اين مرحله باز ارزشيابي خواهد شد.

12ـ ظرفيت دوره ها

 1ـ12ـ ظرفيت کلاس­هاي برگزارشده در دوره­هاي حضوري حداکثر تا 30 نفر خواهـد بود (برگزاري نشسـت­هاي علـمي و سميـنار­هاي آموزشي مرتبـط و افزايـش ظرفيت کلاس با توجه به نوع دوره و امکانات آموزشي و با تأييد مراجع ذيصلاح مجاز خواهد بود).

2ـ12ـ ظرفيت دوره­هاي مجازي بدون محدوديت بوده و نحوه برگزاري آزمون در دوره­هاي ترکيبي با هماهنگي قبلي با مجريان دوره خواهد بود.

13ـ تعيين نماينده آموزشي در ادارات كل کار و امور اجتماعي استانها

به منظور عملياتي نمودن اين دستور­العمل، ادارات کل کار و امور اجتماعي استان‌ها يک نفر کارشناس مجرب و مطلع به عنوان نماينده آموزشي به مرکز تحقيقات ستادي معرفي مي‌نمايند تا در راستاي تقويت زمينه­هاي همکاري و اجراي صحيح و بهينه کليه برنامه­هاي آموزشي در استان اقدامات لازم را به عمل آورند.

14ـ اولويت­بندي براي اجرايي نمودن آيين­نامه

 1ـ14ـ با توجه به گستردگي کار و محدوديت امکانات، تعيين اولويت ارايه آموزش‌هايايمني کار و نحوه استمرار آن براي مشمولين اين دستور­العمل در هر استان بر عهده ادارات کل کار و امور اجتماعي مي­باشد.

 2ـ14ـ كارفرمايان مكلفند در زمينه آموزش ايمني كارفرمايان و كارگران و كارآموزان واحدهاي تابعه با مراجع ذيصلاح همكاري‌هاي لازم را به عمل آورند. اين دستورالعمل توسط کميته تدوين دستورالعمل اجرايي موضوع ماده 9 آيين‌نامه آموزش ايمني کارفرمايان کارگران و کارآموزان تهيه و در 14 بند و دو تبصره در جلسه مورخ 19/2/1390 توسط شوراي عالي حفاظت فني تدوين و در تاريخ 2/5/1390 به تصويب وزيرکار و امور اجتماعي رسيد.

 وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ عبدالرضا شيخ‌الاسلامي